Werk aan de werf 2026 – 2050

De gemeente, nutsbedrijven en het waterschap maken een stappenplan voor het herstel en behoud van het wervengebied tot 2050. Dat noemen we de ‘lange termijnfasering'.

De gemeente Utrecht werkt aan een megaklus in het wervengebied. Tot 2050 herstellen we de walmuren, kluismuren en kelders, nemen we maatregelen om schade aan het erfgoed te voorkomen, en brengen we het beheer op orde. De gemeente maakt afspraken met de eigenaren van kabels en leidingen (de nutsbedrijven) en het waterschap om het werk aan het wervengebied zo veel mogelijk op elkaar af te stemmen. Want het wervengebied is een van de mooiste en ook meest ingewikkelde stukjes Utrecht. Alles hangt hier met elkaar samen: de werven, muren, kelders, bruggen, straten, riolering, afwatering, kabels en leidingen, bomen. In de lange termijnfasering tot 2050 geven we globaal aan welk stukje van het wervengebied wanneer wordt aangepakt.

Het wervengebied bestaat uit de Oudegracht, Nieuwegracht, Kromme Nieuwegracht, Drift, Plompetorengracht en een klein stukje Janskerkhof, met de straten met kelders die direct aan deze grachten liggen. Elk stuk gracht tussen twee bruggen noemen we een rak. In totaal bestaat het wervengebied uit 27 rakken. De lange termijnfasering houdt in dat we de rakken in een vaste volgorde aanpakken. Daarbij kijken we naar alles wat in het rak aan groot onderhoud of vervanging toe is; onder de grond, op de straat en werf en boven de grond. De planning van de werkzaamheden wordt waar mogelijk op elkaar afgestemd. In plaats van losse projecten, werken we per rak zo veel mogelijk samen aan meerdere onderdelen tegelijk.

Van 2026 tot 2030 werken we nog verspreid door het gebied. Dat komt omdat een aantal kelders met prioriteit wordt hersteld. Vanaf 2030 gaan we stapsgewijs door het gebied, grofweg van noord naar zuid. De gemeente en de nutsbedrijven betalen en organiseren hun eigen werkzaamheden, maar de planning wordt waar mogelijk op elkaar afgestemd. De volgorde van noord naar zuid is voor alle partijen een globale richtlijn. 4 jaar voordat we een rak aanpakken komt dat in het uitvoeringsplan te staan. Keldereigenaren worden hierover persoonlijk geïnformeerd voordat het uitvoeringsplan verschijnt. We gaan vervolgens met alle partijen in gesprek over de uitvoering.

Het werk aan de werven heeft impact op de bewoners, ondernemers en keldereigenaren in het wervengebied. Wanneer de straat openligt, heb je te maken met omleidingen, herrie, stof en slechtere bereikbaarheid. Keldereigenaren kunnen hun kelders tijdelijk niet gebruiken. Zij moeten soms op zoek naar een alternatieve plek voor eventuele huurders of hun bedrijf. De lange termijnfasering zorgt ervoor dat:

1. De straat minder vaak opengaat. Met de lange termijnfasering kijken we vooruit tot 2050. De gemeente en andere partijen stemmen vanaf 2030 hun werkzaamheden op elkaar af. Als de straat open moet, dan proberen we in een keer zoveel mogelijk werk tegelijk te doen.
2. Het werk beter voorspelbaar wordt. Door de lange termijnfasering weten bewoners, ondernemers en keldereigenaren globaal wanneer er op hun rak gewerkt wordt. Dat geeft rust en duidelijkheid. Hierbij maken we wel het voorbehoud dat in het 900 jaar oude wervengebied achter iedere steen een verrassing ligt. We zien niet alle werkzaamheden even ver van tevoren aankomen. Met de keldereigenaren die in het uitvoeringsplan staan, gaat de gemeente in gesprek over de voorbereiding van het werk.
3. Het wervengebied wordt voorbereid op de toekomst. Er gaan dingen veranderen in de Utrechtse binnenstad. Er komt meer aandacht voor voetgangers, groen, klimaat en de energietransitie. De lange termijnfasering maakt het mogelijk om herstel van de werven te combineren met de ontwikkelingen in de binnenstad. We kijken bijvoorbeeld naar kelders en bruggen om elektriciteitshuisjes te plaatsen. Zo blijft het wervengebied ook in de toekomst prettig om in te wonen, werken en verblijven.
4. Overheidsgeld zorgvuldig wordt besteed. Het herstel van het wervengebied kost honderden miljoenen euro’s. Als werkzaamheden goed op elkaar worden afgestemd, kan er efficiënter worden gewerkt. Dat betekent minder dubbele kosten en beter gebruik van publieke middelen. De lange termijnfasering helpt daarbij.

Om de lange termijnfasering te maken hebben verschillende partijen heel veel informatie verzameld en verwerkt. Dat waren afdelingen van de gemeente, nutsbedrijven zoals Eneco, Stedin, Vitens en datapartijen en het waterschap HDSR. Iedere partij heeft een eigen verantwoordelijkheid, planning, budget en onderhoudscyclus. Zij hebben nu voor het eerst samen naar het hele wervengebied gekeken, in plaats van naar de losse onderdelen. Ze hebben gekeken naar de werkzaamheden die nodig zijn, wanneer onderdelen aan vervanging toe zijn, welke werkzaamheden we tegelijk kunnen doen en wat dan de knelpunten en risico’s zijn. Op basis hiervan is voor elk rak vastgesteld in welke periode het logisch is om daar te werken. Om te komen tot een fasering kijken we ook naar actuele ontwikkelingen in het wervengebied en de verschillende uitvoeringstempo’s van de partijen. Het combineren van al deze ontwikkelingen en werkwijzen per rak is een ingewikkelde puzzel. Toch lukt het om een logische volgorde aan te brengen in het herstel van het hele wervengebied.

Disclaimer

In het wervengebied komen we vaak onverwachte dingen tegen. Die kunnen invloed hebben op de volgorde waarin we werken. Als bijvoorbeeld het herstel van een kelder of warmteleiding niet langer kan wachten, dan wordt die naar voren gehaald in de planning. Het zal dus niet altijd lukken om op een rak in 1 keer alles tegelijk te doen.